Fritz Rudolf Kraus in Istanbul (1937-1949)
16-10-2009 filmzaal Rijksmuseum van Oudheden
Fritz Rudolf Kraus (1910-1991), hoogleraar in de Talen en Geschiedenis van Babylonië en Assyrië in Leiden van 1953 tot zijn emeritaat in 1980, groeide op als zoon van een Joodse textiel-fabrikant in het Pruisische Spremberg. Na zijn studie verliet hij in 1937 Duitsland toen hij besefte dat een academische carrière onder de Nazi’s niet tot de mogelijkheden behoorde. Twaalf jaar bracht Kraus door in Istanbul, alwaar hij op instigatie van zijn ‘Doktorvater’ Benno Landsberger een aanstelling kreeg bij het Archeologisch Museum met de opdracht de grote verzameling spijkerschrifttabletten te catalogiseren. Gedurende die periode bleef hij in contact met Landsberger en andere
al dan niet naar Turkije geëmigreerde collega’s, maar vooral ook met zijn familie. Iedere veertien dagen schreef hij hen en berichtte uitgebreid over zijn werk, zijn dagelijkse leven, zijn heimwee, zijn frustraties als ‘aarts-Pruis’ in een omgeving die het met het arbeidsethos niet zo nauw nam, en over allerhande curieuze aspecten van de Turkse cultuur. Het grootste deel van die brieven is bewaard in de Leidse Universiteitsbibliotheek.
De lezing geeft een indruk van de rijke inhoud van de correspondentie die Kraus’ Istanbulse jaren bestrijkt. Nadruk ligt daarbij op Kraus’ werk
en zijn bijdrage tot de vestiging van de academische studie Assyriologie in Turkije.
Jan Schmidt is specialist in de geschiedenis en literatuur van het Osmaanse Rijk en bereidt i.s.m. L. Hanisch (Berlijn) een selectieve editie voor van Kraus’ Istanbulse correspondentie.